Griep

Omdat wij beiden door de griep geveld zijn, hebben wij de laatste dagen voornamelijk binnenshuis gezeten.

Tijd om de kruidenkast eens te openen en het een en ander te gaan gebruiken. Echinacea, duindoorn, rozenbottel, salie en daarnaast nog weimelk en thijmhoning.

Echinacea wordt al jaren gebruikt bij griep en verkoudheid en zelfs tegen ontstekingen (door Indianen). Het is te koop in tabletvorm of in drankjes, maar het is ook mogelijk om zelf de plant te oogsten en bijvoorbeeld een tinctuur te maken.

Duindoorn gebruik ik in een vloeibare vorm, een elixer van het merk Weleda. Maar in Nederland heb ik de besjes ook geregeld vers geplukt in de ´s-Gravenzandse duinen. De besjes zijn erg zuur vanwege de grote hoeveelheid vitamine-C dus verwerkte ik ze meestal in een smoothie. Er is ook jam van te maken of siroop.

Rozenbottel groeit ook in de Nederlandse duinen. Eerder vertelde ik al dat ik er jam van heb gemaakt, maar ik heb ook een groot deel gedroogd voor thee. Vanwege de grote hoeveelheid vitamine-C is ook rozenbottelthee een goede weerstandverterker.

Salie heeft een sterk antibiotische werking. Ik heb het kruid gedroogd en verwerkt in thee. De smaak vind ik verschrikkelijk, maar het is een van de middelen die het beste werkt.

Weimelk is een middel dat voor vele kwalen wordt gebruikt. Ik heb een eetlepel in een glas water gedaan en met dit water gegorgeld toen ik keelpijn had. De smaak ik verschrikkelijk, maar ook dit middel blijkt altijd weer goed te werken.

Honing heeft een verzachtende werking bij keelpijn. Daarnaast zitten er stoffen in die juist bij griep en verkoudheid behulpzaam zijn.

Thijm heeft een heilzame werking op de luchtwegen.

Wat ik vergeten ben is de jam van vlierbessen en bramen. Deze vruchten hebben ook hele goede eigenschappen om de weerstand te versterken. Een fijne jam om in de winter preventief te gebruiken.

Thee maken van verse gember is ook fijn bij griep en verkoudheid. Helaas is gember hier niet zo makkelijk te krijgen als op de Haagse markt.

Al deze middeltjes samen, maken de griep voor mij een stuk minder vervelend. Natuurlijk is het beste middel naar mijn mening nog steeds rust, slaap en uitzieken dus laten we dat dan maar zoveel mogelijk doen.

Zalige zaterdag

Omdat ik eerder al eens vertelde over mijn zelfgemaakte rozenbotteljam en die tijd er weer aan zit te komen, leek het mij leuk dit herfstige recept alvast met jullie te delen. Het is een zoete jam met een warme smaak. Een echte aanrader om de winter door te komen want het is nog goed voor de weerstand ook!

De tijd wanneer rozenbottels te plukken zijn, is afhankelijk van het soort roos. De hondsroos (Rosa canina), een inheemse rozensoort, bloeit over het algemeen in mei-juni en draagt rijpe rozenbottels vanaf augustus. De rozenbottels van alle soorten rozen zijn eetbaar, maar pluk ze niet langs de weg of als ze bespoten zijn.

De smaak van rozenbottels verbetert als er vorst overheen gegaan is, het beste is dus om ze na de eerste nachtvorst te plukken, of ze voor gebruik enige tijd in de vriezer te leggen.

Rozenbotteljam maken

  • 1 kg rozenbottels,
  • 600 gram geleisuiker,
  • Sap van 1 citroen,
  • 1 theelepel kaneel,
  • 1 geplette kruidnagel,

Circa 4 jampotten.

Bereidingswijze

De kroontjes verwijderen en de rozenbottels wassen, doe de vruchten in een pan met zoveel water dat ze net onder staan en breng ze aan de kook. Laat ze koken totdat ze zacht zijn (circa 30 minuten).
Zeef de zachtgekookte vruchten (gebruik hiervoor een stevige zeef of passé vite) en voeg geleisuiker, citroensap, kaneel en kruidnagel toe.
Breng het mengsel al roerend aan de kook en laat 5 minuten doorkoken. Doe zo snel mogelijk de jam in de schone potten. Sluit de potten af en laat ze op hun kop afkoelen.

Bereidingstijd circa 40 minuten.

Als ik de jam nog eens zou maken, zou ik de suiker vervangen met honing en pectine toevoegen (in plaats van de geleisuiker). Aangezien de Nederlandse Geleisuiker naar mijn mening erg zoet is (in verhouding weinig gelei en veel suiker), kan de jam ook naar smaak gezoet worden met normale suiker en aan het eind geleermiddel toegevoegd worden.
Toch eens zoeken waar ik hier in Zweden rozenbottels zou kunnen vinden!
Voor meer recepten in het Nederlands klik hier. Voor meer recepten in het Engels klik hier en dan zijn er ook nog Duitse recepten.
Enjoy!

Kräftskiva

In deze tijd van het jaar (ongeveer de laatste twee weken van augustus) is het grote kans dat je uitgenodigd wordt voor een kreeftenfeestje. De Zweden grijpen elk event aan om een feestje te kunnen vieren en dus ook de periode waarin (voorheen) de rivierkreeftenvangst gestart mag worden.

Een Kräftskiva is een traditioneel Zweeds en Fins tuinfeest in de late zomer.

Het hoofdgerecht bestaat uit rivierkreeften, gekookt in zout water waaraan een grote hoeveelheid dilleschermen is toegevoegd. Na te zijn gekookt worden de afgekoelde kreeften gegarneerd met verse dille en meestal opgediend in de vorm van een buffet waaraan de verschillende deelnemers bijdragen met gerechten zoals brood, kaas, garnalen, salades en groentetaarten. Er wordt hoofdzakelijk bier, snaps of sockerdricka (Zweedse limonade) bij gedronken.

Tot 1994 was in Zweden per wet bepaald wanneer rivierkreeften mochten worden gevangen en was de eerste dag van het nieuwe kreeftenseizoen (kräftfiskepremier) vastgesteld op de dag volgend op de eerste of (als die dag vroeg in augustus viel) de tweede woensdag van augustus. Het seizoen begon dan ook rond 7 augustus en duurde tot 1 november. Sinds 1994 mag men (wettelijk gezien) het gehele jaar rivierkreeften kopen. Eventuele vangstbeperkingen zijn vanaf die datum voortaan lokaal bepaald. Bijna alle rivierkreeften worden nu diepgevroren geïmporteerd uit Spanje, Turkije en (in 2011) met name China. Desondanks blijven veel mensen vasthouden aan de traditie van begin augustus.

Tijdens het feestje worden veelkleurige papieren hoedjes gedragen en is de tuin versierd met kleurige lampions met een afbeelding van een lachend maanmannetje. Er wordt veelvuldig geproost op de kreeftjes nadat ze zijn toegezongen in de vorm van korte liedjes. Alvorens ze te pellen dient eerst het kooksap uit het kreeftje te worden gezogen. Men slurpt dan met z’n allen in koor.

Het klinkt mij als een leuke happening in de oren. Helaas (waarschijnlijk omdat het totaal geen tuinweer is) hebben wij nog van geen enkel feestje gehoord in onze omgeving. Het lijkt erop dat de mensen van onze leeftijd niet meer zo geïnteresseerd zijn in dit feest. Daarnaast zal dit weekend een ander traditioneel feest plaatsvinden in Hagfors. Misschien dat men meer hierop gericht is.

Hier nog een kort filmpje over het kreeftenfeest Foto´s zijn niet door mij gemaakt.

Vlinders en libellen

Terwijl ik op andermans blog lees dat de vlinder en vooral libellen populatie op dit moment van het jaar het hoogst zijn, herinner ik me hoe ik dit zelf heb kunnen ervaren. Afgelopen zomer viel het ons sowieso al op hoeveel vlinders in onze tuin fladderden. Maar de Libellen, die vielen mij vooral afgelopen zondag op.

Toen ik in de tuin genoot van de (waarschijnlijk) laatste zomer-zonnestralen (het was een heerlijke dag en gelukkig niet zo heet als in Nederland!) hoorde ik geregeld een vreemd geluid boven me. Ik kon letterlijk de vleugels van de Libellen horen fladderen (zo stil is het hier wel op zondag!) en ze kwamen geregeld over me heen. Twee Libellen die om elkaar heen cirkelden, samen wegvlogen en weer terugkwamen. Het leek of ze een spelletje aan het doen waren en zag er leuk uit natuurlijk. Een aantal ogenblikken kwamen de libellen vlak bij me zitten, dan zaten zij op een tijdschrift of op een werkstukje. En ik baalde dan natuurlijk dat ik mijn camera nog binnen had liggen!

 

Gezonderdag

Zoals ik gister al vertelde ben ik begonnen met het oogsten uit onze tuin. Voorheen voornamelijk fruit (bessen), maar sinds gisteren ook groenten uit de moestuin. En wat geeft het een voldoening om zelf verbouwde groenten te kunnen eten!

Gister heb ik een koolrabi geplukt en twee bietjes. Het loof van de bietjes heb ik opzettelijk bewaard, want ook dit loof is heel voedzaam en ook nog eens lekker!

Over de koolrabi heb ik al eens verteld hoe gezond deze is en wat je er mee kan doen. Over rode biet nog niet dus bij deze:

Een beetje geschiedenis

Rode biet dankt haar naam uiteraard aan het uitzicht. Ze heeft de vorm van een biet en is donkerrood gekleurd. Soms wordt ze ook bietenkroot genoemd, in het Frans la better­ave rouge. Ze is reeds bekend en gewaardeerd vanaf de periode van Christus, hoewel ze niet zo veel werd gekweekt. Vanaf de 13de eeuw heeft ze zich via Duitsland – waar ze het hoofdbestanddeel van het voedsel van arme boeren vormde – verder door Europa verspreid. In Frankrijk wordt ze pas in de 16de eeuw vermeld en wel door ene Olivier de Serres uit de Ardèche, waar de biet snel populair werd. Zodra de suikerbiet in de 19de eeuw aan populariteit won, geraakte de rode biet wat op de achtergrond. Maar dankzij recent wetenschappelijk onderzoek is de rode biet weer in opmars, vanwege haar belangrijke therapeutische eigenschappen: versterkend, weerstandsverhogend, bloed­zuiverend, bloedvormend en kankerwerend. in Rusland en Oost-Europa is de rode biet een van de meest gebruikte groenten in koude en warme gerechten. Wie in Rusland geen borsjt (bietensoep) heeft gegeten, is er niet geweest. Extracten van rode biet dienen ook om snoep of eetwaren te kleuren.

 Uitermate gezond

Rode biet heeft belangrijke basenoverschotten: kalium, natrium, calcium, magnesium. Rode biet is rijk aan vitamine B1, B2, B6, C, P, en A en ook aan betonine waardoor ze diuretisch en antibacterieel is. Ze heeft een hoog ijzergehalte, die de werking van de rode bloedlichaampjes activeert, ze regenereert en stimuleert. Ze bevat zeldzame mine­ralen zoals strontium, rubidium, broom, mangaan en lithium. Dit laatste is dan ook goed voor de zenuwen en tegen depressie.

Verse rode biet levert een behoorlijke hoeveelheid vitamine C (10 mg), kalium (336 mg) en fosfor (45 mg). Met 41 kcal / 100 g blijft de groente caloriearm. Rode biet is een eer­sterangs therapeu­tische groente en verhoogt de algemene weerstand. Rode biet is bij­zonder heilzaam bij kwaad­aardige gezwellen: het is bewezen dat ze de kankerontwik­keling remt en ze neutraliseert de ongunstige eigenschappen ervan. Rode biet helpt ook de schade veroorzaakt door röntgenbestraling te herstellen. Is opwekkend bij koorts­toestand, werkt prima bij een beginnende griep, desinfecteert en beschermt tegen ziek­te, heft inwendige krampen op en is aanbevolen voor verzwakten. Ze werkt gunstig op de vertering, prikkelt en sterkt de met de darm samenhangende klieren, vergemakkelijkt maag- en darmwerking, vermindert de koorts en verlicht zo de taak van de lever en andere organen. Ze zuivert het bloed door bezinksels in de weefsels te verwijderen (van­wege de calcium en kalium) en is dus een kostbaar middel bij hart- en circulatieaan­doeningen en bij reumatische en gewrichts­ziekten.

Van de biet en de koolrabi maak ik samen met wortel een salade. Ik rasp alle ingredienten en vervolgens voeg ik een dressing toe van gelijke dele olijfolie, citroen en honing met wat druppels tabasco en dille. Eenvoudig maar lekker! Ik denk dat een mosterd-honing dressing ook lekker kan zijn hierbij en wat geraspte appel er bij.

Nu houden we na het bereiden van de bieten nog een flinke pluk blad over. De meeste mensen gooien dit bietenblad weg, maar dit blad is eigenlijk nog veel gezonder dan bieten! Sommigen beschrijven de smaak als vergelijkbaar met spinazie, maar ik heb het zelf nog niet geproefd. Wel heb ik al wat receptjes en informatie opgezocht.

In supermarkten of groentewinkels vind je doorgaans alleen de knollen. Wat echter veel mensen niet weten is dat de bladeren van deze plant eetbaar zijn. Sterker nog de meeste vitamines en mineralen zitten juist in de bladeren en niet in de knollen. Zo zit er in de bladeren 3x meer magnesium, 8x meer calcium, 6x meer vitamine C, bijna 200 (!) x meer vitamine A en 400x meer Vitamine K dan in de knollen.

Meestal wordt het bietenblad bereid voor een salade met stukjes appel en een dressing zoals hierboven. Maar het kan ook als spinazie geroerbakt worden of door een fritatta verwerkt worden. Zelf denk ik erover om het in een quiche te verwerken, maar als ik daar geen tijd voor heb voeg ik de bladen gewoon toe aan mijn smoothies. Er is van alles mee mogelijk dus!

 

Oogst

Nadat ik gisteren dacht de laatste frambozen geplukt te hebben, zag ik vanmorgen vlakbij mijn moestuin (verscholen achter een heleboel hoge brandnetels) nog een paar struiken vol fruit. Het lijkt maar niet op te houden! Dagelijks ben ik in de tuin bezig met het plukken van fruit en ik heb niet eens de tijd om er iets van te maken dus vries alles gelijk maar in.

Wel heb ik tussendoor een siroop gemaakt van kamille (welke ik gelijk met wortel en al vanuit het weiland naar mijn tuin heb verplaatst).

Door al die drukte ben ik vergeten om op zoek te gaan naar blauwe bessen/bosbessen. Deze gezonde vruchtjes groeien hier in de omgeving gewoon in het wild. Het plukseizoen voor deze vrucht is voorbij dus volgend jaar een nieuwe kans.

Ook zal ik snel eens informeren naar een goeie Lingon plek en ben ik aan het rondkijken naar rozenbottel. Hier en daar heb ik ook al gelezen dat de cantharel geplukt kan worden, maar eerlijk gezegd ben ik hier niet al te happig naar. Ik moet ergens een grens gaan trekken.

Zo heb ik vanmorgen (voor het avondeten) een koolrabi en twee bietjes uit de tuin gehaald. De koolrabi is op een mooi formaat, maar wel aardig aangevreten en de bietjes zijn nog aan de kleine kant dus laat ik de rest nog even zitten.

Straks ga ik (voor de laatste keer?) aalbessen en frambozen plukken. Dat is dan ook het enige wat ik buiten doe want het regent al de hele dag. Eenmaal lekker warm binnen wil ik van de aalbessen een gelei maken, maar daarover later meer!

Iedereen een fijne woensdag!

Bloembakken

Tijdens een wandeling met gasten eind april, viel het hen op dat onze buren nergens bloembakken hebben staan zoals in Nederland. Natuurlijk zag ik dat verschil ook en ik concludeerde dat dit misschien niet nodig gevonden wordt omdat eenmaal in de lente rijkelijk bloemen te zien zijn in de omgeving (bijvoorbeeld het grasveld tegenover de huizen).

Maanden later weet ik de werkelijke reden van het ontbreken van de bloembakken en deze is heel eenvoudig: Het was nog te koud! In de periode dat de gasten er waren was er nog sprake van nachtvorst!

Eenmaal warmer kwamen de bloembakken overal in de buurt spontaan naar buiten en rijkelijk gevuld. Ook zoals we ze in Nederland kennen aan de rand van de weg om auto’s af te remmen. Weer een mysterie opgelost (ik wilde dit al heel  lang vertellen!)

Made on monday

Eerder vertelde ik al dat ik samen met J. creatief bezig was met het beschilderen van stenen en lantaarns maken. Het resultaat van de lantaarns zou ik nog laten zien. Bij deze dus!

Deze maandag zal niets nieuws gemaakt worden want ik ben het huis van boven tot onder aan het soppen (en daar heb ik wel een dagje voor nodig)!

Update

Het voelt alweer als even geleden dat ik voor het laatst een post geschreven heb. Ja, natuurlijk verschijnen er af en toe gewoon wat terugkomende onderwerpen (recepten, gezonderdag), maar deze berichten schrijf ik vaak al eerder op een inspiratievol moment. De afgelopen weken heb ik niet al te vaak de tijd genomen om binnen bij de laptop te zitten.

We hebben erg mooi weer gehad en genieten nog volop van de mooie omgeving. Nog elke dag kunnen we veranderingen in de natuur waarnemen en ontdekken we nieuwe dingen aan onze tuin en de omgeving.

Vooral de tuin vraagt erg veel aandacht. Het gras blijft maar groeien, de moestuin roept om geoogst te worden en de bessen vallen spontaan uit de struiken. Die laatste heb ik allemaal ingevroren, want zelfs voor een van de leukste dingen van deze tijd (jam maken), heb ik nu geen tijd. Om nog maar niet na te denken over paddenstoelen (die al hier en daar geplukt kunnen worden) en ander fruit wat buiten onze tuin groeit en ook geoogst mag worden!

Daarnaast zijn we een poos met de voorbereidingen van het grote feest bezig geweest en ook het opruimen heeft enige tijd geduurd. Voorlopig kunnen we komende tijd nog genoeg drinken en eten! 😉

Ook doen we geregeld wat leuks met onze Zweedse vrienden. Zo zijn we weer eens in Karlstad geweest om daar te shoppen, dineren, biljarten en dansen, maar (nog leuker) wordt er een ‘Halv átta hos mej’ georganiseerd. Dat laatste is de Zweedse naam voor het televisieprogramma ‘Smaken verschillen’. Een aantal mensen willen zelf een paar avondjes organiseren en natuurlijk zal hier ook een prijs aan vast zitten voor de beste kok. Leuk! En vooral voor de donkere winteravonden een fijn vooruitzicht. In deze tijd is iedereen namelijk geneigd om zijn of haar holletje in te kruipen en een winterslaap te doen, waardoor de wintertijd een enorm contrast vormt met de zomertijd! Afgelopen maanden hebben we bijna dagelijks mensen over de vloer en zijn we elk weekend wel met iemand bezig geweest. Dat zal weer even wennen worden in de winter.

Maar deze thuiskok kan dus alweer beginnen met het samenstellen van een menu. En dat zal heel zorgvuldig gebeuren, want ik wil natuurlijk wel graag winnen!

Voor mensen die in Nederland wonen is tegenwoordig trouwens een leuke oplossing voor het geval ze eens iemand willen ontmoeten of graag koken of liever lekker eten afhalen. www.thuisafgehaald.nl is een site waarin thuiskoks en eters (die liever niet zelf koken) elkaar kunnen ontmoeten. Een heel leuk iniatief!

Ondertussen krijgt eerst het hele huis nog een goeie schoonmaakbeurt en zijn we vanmorgen naar een introductie van onze Zweedse les geweest. Met ingang van volgende week maandag zullen wij van maandag tot en met vrijdag ochtend in de schoolbanken zitten.

En op deze manier hebben wij elke dag wel weer het een en ander te doen. De ene dag binnenshuis en de andere dag buitenshuis.