Minus graden

Vannacht en vandaag mochten we voor het eerst van een waardige Zweedse winterdag genieten. En het was wel -12 graden!

Een fijn temperatuurtje om even de tuin in te lopen en foto’s te maken van een mooie zonsopgang. Gewoon met de jas nog open hoor, zo koud was niet nog niet! ūüėČ

Hertenbuffet

Afgelopen week hebben we kunnen genieten van typische novemberdagen zoals we die ook in Nederland kennen. Wind, regen, vrieskou en zon hebben elkaar afgewisseld en centraal hierin stond de vroege zonsonderdag welke mij veel vermoeidheid bezorgd.

Tegenwoordig gaat de zon iets voor 4 onder en is het dus al aardig vroeg donker. Gelukkig lijkt de zonsopgang nog niet zo laat te zijn en rij ik de ochtenden gewoon in het licht naar stage, maar alles bij elkaar zorgt het ervoor dat ik wat extra vitaminen mag gaan slikken zodat ik niet in een winterslaap wil gaan. De Zweden zijn duidelijk gewend aan dit verschijnsel en hebben zo allemaal hun maniertjes om hier mee om te gaan. De een drinkt extra vruchtensapjes bij het ontbijt, de ander slikt wat pilletjes en bijna iedereen wandelt dagelijks om zoveel mogelijk zonlicht op te vangen. Daarnaast is het natuurlijk ook van invloed om zo gezond mogelijk te eten, veel fruit en groenten zodat je zoveel mogelijk vitaminen binnen krijgt. En wat is er dan beter dan een eigen moestuin waar seizoensgroenten (met precies die voedingsstoffen die je in de winter nodig hebt) vers uit de grond getrokken kunnen worden voordat je ze gaat eten?!

Dus toen ik vanmorgen merkte dat de buitentemperatuur erg aangenaam was, besloot ik dat het tijd was om zoveel mogelijk groenten te oogsten (en eventueel te verwerken). Vooral de andijvie zou ik gaan wassen en invriezen (omdat dit het gewas is in mijn moestuin wat als eerste zal bezwijken onder de kou) en de rest van de groenten zou ik dan eigenlijk de rest van de winter kunnen laten staan.

Maar eenmaal bij mijn moestuin aangekomen herkende ik mijn andijvie niet meer terug. In eerste instantie dacht ik dat de arme plantjes bezweken waren toen het afgelopen week een¬†nacht plotseling -5 graden Celsius bleek te zijn. Maar toen zag ik plotseling, dat de andijvie tot de wortel weggegeten was! En de bietjes die er nog stonden ook! En en en…. mijn boerenkool!!!! De boerenkolen waren bijna helemaal kaalgeplukt. Snel rende ik naar mijn spruitjes toe en gelukkig waren de spruitjes zelf gespaard gebleven, maar het grootste deel van de takken was eraf geknabbeld en ook een aantal (mislukte) kolen waren tot de wortel opgevreten. Alleen mijn afgedekte sla en de preien zijn ongeroerd achtergelaten. De rest van de groenten was min of meer een grote ravage. Het was even flink balen, maar aan de andere kant kwam de andijvie ons toch al de neus uit. En nu zijn mijn groenten in ieder geval wel nuttig geweest. Al niet voormezelf, dan wel voor iemand (of iets) anders!

Ondanks die positieve gedachte heb ik toch nog snel de rest van mijn planten afgedekt met plastic en bij de boerenkolen zelfs nog een hek eromheen gezet. Nu hopen dat de planten rustig verder kunnen groeien zodat we later dit jaar gewoon lekker nog verse groenten kunnen eten en als we geluk hebben een lekker stukje hertenvlees! ūüėČ

Winterkost

De wintertijd is ingegaan en ik red het nog net om met licht(e schemering) thuis te zijn. Tijd voor Hollandse troost: winterkost!

Hoewel dit nog niet eens super winters is (maar gewoon moet omdat er teveel andijvie op het land staat), maak ik vanavond stoofvlees met stamppot andijvie. Lekker warm!

En goed geschikt voor het Hollandse weer wat de we laatste week hier hebben. Regen, storm en vooral erg grauw. Ik had toch minstens verwacht dat dit weer na het bezoek van alle Hollanders gewoon weer mee teruggenomen zou worden. Valt dat even tegen! ūüėČ

Verdacht Hollands

In Nederland is het herfstvakantie. Dat betekend dat er weer een zwerm Hollanders en Auto’s met gele kentekens onze kant op komt. Gezellig, want dat betekend ook dat we weer lekker toastjes mogen eten bij E (en fam.) en dit keer namen we onze zelfgemaakte soep mee welke we laatst op de houtoven hebben gemaakt. Wico’s kippensoep en mijn tr√§ttkantharellensoep van zelfgeplukte paddo’s.

Maar wat nu zo vreemd is nu al die Nederlanders hier in de omgeving zijn, is dat het klimaat ineens wel heel erg Hollands lijkt te zijn. Voor het eerst staat er een flinke wind (er zijn zelfs spullen van de veranda afgewaaid en kapot gevallen), regent het geregeld en is het afwisselend koud en warm. Je begint bijna te geloven dat al die touristen hun Hollandse weer meegenomen hebben.

Maar gelukkig laten wij ons niet zo beinvloeden door het weer. Hoewel we wel ons eerste openhaard vuurtje al gebrand hebben. Gezellig!

Ondanks alles gaat de moestuin gewoon onverstoord door. Natuurlijk groeit alles lang niet zo hard als van de zomer, maar het groeit nog wel! Vandaag besloot ik om alle snijbiet ‘van het land’ te halen. Een groot deel zal ik, gesneden en wel, invriezen en een kleiner deel heb ik laten liggen om gelijk op te eten. Het was een flinke bos, ik had een arm vol alsof ik een grote bos bloemen had.

We hebben een goed tuin-jaar gehad aan de volle vriezer en koelkast te zien. Er liggen nog steeds wortels, bieten, meirapen, en nog veel meer! Ik vermoed dat we de komende wintermaanden niets hoeven te kopen, dat scheelt weer!

En zelfs binnenshuis staat nog het een en ander ‘rijp’ te worden…

Voor wie nog trek heeft: er staat hier meer dan genoeg andijvie, dus afhalen mag!!! ūüôā

Waterkoud

Zoals een echte Hollandse herfstdag (op regen en wind na dan) was het vandaag waterkoud. Nog even en alle bomen zijn kaalgeblazen door de herfstwind en dan zal het niet meer lang duren tot de eerste sneeuw zal vallen.. althans: dat hoop ik want anders blijft het allemaal zo grauw en kaal en donker!

Vandaag hebben we in iedergeval al genoten van het warme haardvuurtje in de huiskamer…

Herfst impressie

Later

Hoewel ik van de zomer er nog niet aan moest denken dat de herfst er aan zou komen, moet ik zeggen dat ik er op dit moment erg blij mee ben. Het wordt zo langzamerhand weliswaar later licht en eerder donker (zonsopgang was vandaag rond 6:50 en zonsondergang rond 19:00), de Zweedse herfst is echt niet minder mooi dan de Zweedse zomer!

Vroeg in de ochtend trekt de mist langzaam weg over het meer en maakt plaats voor warme zonnestralen. De lucht is fris en koel en het ruikt naar bos en paddestoelen. Dagelijks kan ik in het zonnetje op de veranda zitten, waar het dan gerust 35 graden Celsius wordt. Zonsondergangen zijn nog fantastischer en wat alles nog mooier maakt is het goud wat bijna overal op de wegen is komen te liggen (de gele berkebladeren). Dan zijn er nog de Esdoornbomen die langzaam verkleuren van groen naar donkerrood tot steeds feller rood-oranje en hier en daar een rode paddestoel met witte stippen.

Nog even en dan kunnen we op zoek naar eetbare paddestoelen (een donkere versie van de cantharel) en dan mag daarna het haardvuurtje aan met en warme kop kruidenthee…

Weer

Afgelopen week heb ik me meerdere keren voorgenomen om nog even te beschrijven hoe het weer deze periode in Zweden was. De mooi gekleurde bladeren zijn namelijk al enige tijd geleden uit de bomen gevallen en qua uitzicht was het een saaie bedoeling vergeleken met de andere seizoenen. Toch is het ook in deze periode genieten van het uitzicht. De kale bomen laten het groen extra groen lijken en tegenover de naaldbomen lijken de bossen van kale bomen allerlei verschillende bruintinten te hebben met soms zelfs een beetje rood. We krijgen hele andere landschappen te zien met een nieuwe schakering aan kleuren.

Buiten kan ik nog geregeld de vogels horen fluiten en geniet ik van de ganzen die laag overvliegen. Zij maken zich klaar voor hun overtocht en rusten hun laatste dagen in het water aan onze tuin.

In de tuin zelf hebben we geen werkzaamheden meer verricht. Alles ligt nu stil op wat kleine restjes boerenkool in de moestuin na. Hier snoepen af en toe wat herten van. De rode kool en de spuitjes hebben het niet meer gered want de vroege sneeuwval (een kleine bui waarvan de sneeuw zo’n twee dagen is blijven liggen) werd hen fataal.

Het is meestal windstil en we hebben niet eens zoveel regevenval. Af en toe schijnt de zon, maar als het bewolkt is wordt het opvallend vroeg donker. Dat laatste moeten we echt weer even aan wennen. Maar zodra het houtkacheltje ons weer opwarmt zijn we ook hier best tevreden mee!

Sinds gisteren lijkt het of de winter echt is aangebroken en was het -15 graden Celsius. Vandaag is dat zelfs -20!

Frost

Terwijl ik hier bij kaarslicht en een knetterend haardvuur onder een warme deken zit, bedenk ik me hoe de avonden weer eerder lijken te beginnen. Werd het twee weken geleden nog om 20:30 donker is dat nu alweer veranderd in 19:30-20:00 uur en dit zal steeds eerder worden. (gezellig!)

Inmiddels zijn alle blaadjes in de bomen veranderd van kleur en sta je buiten in de stilte, kan je ze om beurten uit de bomen op de grond horen vallen. Ook zie je overal bladeren op de grond liggen, kan je er als een kind doorheen rennen, en dwarrelen ze overal door de lucht.

De vogels fluiten nog vrolijk, maar het zal niet lang meer duren voordat zij door hun fruitvoorraad (appels en bessen in de bomen) heen zijn en een warme schuilplaats zullen gaan zoeken.

De laatste nachten heeft het licht gevroren en de afgelopen dagen zijn niet warmer geweest dan 10 graden. De zon schijnt bijna dagelijks en geeft de kleurende bladeren een gouden glans welke je dan ook zelf even kan voelen.

Ondertussen maak ik foto’s en geniet van de prachtige uitzichten en herfsttaferelen in onze tuin en omgeving. Zo liepen vanmorgen drie herten (moeder met kinderen) door onze tuin. We hebben ze goed kunnen bekijken want ze wandelden vlak langs de ramen op doorreis van de ene buur naar de andere waar ze waarschijnlijk nog konden snoepen van de valappeltjes in hun tuin.

Tot mijn spijt ontdekte ik vanmorgen dat het in de kas al te koud is geweest en dat de pompoen, courgette, paprika en peper planten het loodje hebben gelegd. Ik heb nog wel een stuk of 15 groene pepers kunnen plukken en een courgette.

Buiten de kas staan nog een heleboel wortels, boerenkolen, groene kolen, andijvie en te jonge spruiten en rode kool. Vooral de andijvie zal met haast geplukt moeten worden en smaakt ons erg goed (met dank aan N, J en C). Ik heb inmiddels ook de rucola overgeschept om binnen te halen en daarna zullen de wortels verwerkt moeten worden. Niet al te lang zal het dan nog duren voordat de moestuin een lege bedoeling wordt.

Toch kijk ik uit naar de winter: Lange nachten, prachtige witte landschappen en kraakheldere luchten. Binnen warm bij het haardvuur en buiten goed ingepakt met de spark (of met de hondenslee van nieuwe vrienden!) op pad. Genieten!

 

Goud

En toen was ons gras niet meer groen, maar goud….(het heeft vandaag namelijk bladeren gesneeuwd) ūüėČ